Yol xəritələri · L5

Solution Architect

Solution architect konkret biznes problemi üçün texniki həll dizayn edir və onun çatdırılmasında komandalara yol göstərir. O, tələbləri, məhdudiyyətləri və riskləri birləşdirib əsaslandırılmış arxitektura təklif edir.

← Yol xəritələri

Əvvəlki səviyyədən fərqi

Tech lead bir komandanın istiqamətinə və çatdırılmasına cavabdehdir. Solution architect isə bir neçə komanda, sistem və tərəfdaş arasında uzanan həllin bütövlüyünü təmin edir. Onun işi daha çox tələbləri təhlil etmək, variantları müqayisə etmək, inteqrasiyaları razılaşdırmaq və qərarı sənədləşdirməkdir.

Gözlənilən biliklər

Tələblərin təhlili: funksional tələblər, keyfiyyət atributları və məhdudiyyətlər
Keyfiyyət atributları: performans, əlçatanlıq, təhlükəsizlik, dəyişdirilə bilənlik və onların bir-biri ilə ziddiyyəti
Trade-off analizi: variantlar, meyarlar, riskləri və qərarın əsaslandırılması
İnteqrasiya üslubları: sinxron API, hadisələr, batch; müqavilə və versiyalama
Domain modelləşdirmə: bounded context, aggregate, data ownership
Bulud arxitekturasının əsasları: managed servislər, region və zona, xərc amilləri
Təhlükəsizlik arxitekturası: identity, authorization modeli, məlumatın qorunması
Sənədləşdirmə: C4 modeli, ADR, arxitektura baxışları

Praktik bacarıqlar

Maraqlı tərəflərlə danışıb tələbləri və keyfiyyət ssenarilərini çıxarmaq
Bir problem üçün bir neçə arxitektura variantı hazırlayıb müqayisə etmək
Həll üçün C4 context və container diaqramları çəkmək
Qərarları ADR ilə sənədləşdirmək və nəticələrini izah etmək
İnteqrasiya müqaviləsini və xəta davranışını komandalarla razılaşdırmaq
Çatdırılma komandaları ilə işləyib həllin həyata keçməsini izləmək

Tipik səhvlər

Tələbləri dəqiqləşdirmədən sevimli texnologiya ilə həllə başlamaq
Keyfiyyət atributlarını rəqəmsiz və ölçüsüz «sürətli, təhlükəsiz» kimi yazmaq
Diaqramı çəkib səbəbini və alternativləri qeyd etməmək
Komandanın bacarığını və vaxtını nəzərə almayan ideal arxitektura təklif etmək
İnteqrasiyada xəta və versiya dəyişikliyi hallarını unutmaq
Arxitekturanı bir dəfə çəkib dəyişikliklərlə yeniləməmək

Öyrənmə prioritetləri

1Tələbləri və keyfiyyət ssenarilərini dəqiqləşdirmək«Sistem sürətli olsun» əvəzinə ölçülə bilən ssenari yazın; hansı atribut prioritetdir, aydın olsun.
2Trade-off analizi aparmaqHər qərarda variantları, meyarları və bədəli göstərin; qərarı ADR kimi saxlayın.
3İnteqrasiya və data ownership dizaynıHansı sistem hansı verilənin sahibidir, müqavilə necə versiyalanır, xəta halında nə olur.
4Sənədləşdirmə və kommunikasiyaC4 ilə fərqli auditoriyaya uyğun baxış hazırlayın; sənədi kodla birlikdə yeniləyin.
5Çatdırılma ilə əlaqəArxitekturanın həyata keçirilməsini komandalarla izləyin, praktikadan öyrənib düzəldin.

Arxitektura yetkinliyi

Solution architect səviyyəsində arxitektura tələblərdən izlənilə bilən qərarlar zəncirinə çevrilir. Hər əhəmiyyətli seçim keyfiyyət atributu, məhdudiyyət və risklə əlaqələndirilir, alternativlər açıq göstərilir. Həll yalnız texniki cəhətdən düzgün yox, komandanın bacarığı, büdcəsi və dəyişikliyin sonrakı bədəli baxımından da real olmalıdır.

Nümunə suallar

Qeyri-müəyyən tələblə gələn layihədə ilk üç sualınız nə olar?
Əlçatanlıq və ardıcıllıq arasındakı ziddiyyəti konkret nümunə ilə izah edin.
Sinxron API əvəzinə hadisə əsaslı inteqrasiyanı nə zaman seçərdiniz?
Microservices sərhədlərini hansı meyarlarla təyin edərdiniz?
Arxitektura qərarını ADR-də necə əsaslandırırsınız?
C4 modelinin hansı səviyyəsini hansı auditoriyaya göstərərdiniz?
Üçüncü tərəf sisteminin API-si dəyişəndə həlliniz necə davranmalıdır?

Özünüz edə biləcəyiniz tapşırıqlar

Kiçik bir biznes ssenarisi üçün keyfiyyət atributlarını ölçülə bilən ssenarilər kimi yazın.
Eyni problem üçün iki arxitektura variantı (məsələn, modular monolith və microservices) hazırlayıb meyarlarla müqayisə edin.
Həlliniz üçün C4 context və container diaqramlarını çəkin və hər diaqramın auditoriyasını qeyd edin.
Üç əsas qərarı ADR kimi yazın: kontekst, variantlar, qərar, nəticələr.
İki sistem arasında inteqrasiya müqaviləsi (API və ya hadisə) hazırlayın; versiyalama və xəta davranışını daxil edin.

Bu səviyyə üçün məqalələr

Uyğun proqramlar

Bu səviyyəyə nə qədər yaxınsınız?

Bacarıq testi cavablarınıza əsaslanan şəxsi boşluq hesabatı hazırlayır. Nəticə tövsiyədir, sertifikat deyil.

Bacarıq testinə başla Arxitektə gedən yolu qur